Dziś jest Środa, 20 września 2017
św. mm. Andrzeja Kim Taegon, pr., Pawła Chong Hasang i tow. wspomn. obow.
Czytania:
1 Tm 3, 14-16; Łk 7, 31-35
Gazeta parafialna

Teologia

Symbolika świątyni średniowiecznej

Władysław Tatarkiewicz

[W średniowieczu] sztuka stawała się pełnowartościową, gdy materialne przedmioty przedstawiała jako symbole duchowych i transcendentnych. Symboliczne było zarówno malarstwo, jak architektura. W niej okna symbolizowały Ojców Kościoła, bo oświecają, a filary - biskupów, bo podtrzymują gmach. Mistrz średniowiecznej liturgii, biskup Wilhelm Durandus pisał, że w obrzędach kościelnych wszystko jest "pełne znaków i tajemnic i dlatego rozpływa się w słodyczy niebiańskiej". Kronika jednego z kościołów w Dijon mówiła, że "wiele składników tego kościoła ma sens tajemny".

Symboliczne znaczenie miała cała budowla kościelna: symbolizowała dom boży czy miasto boże, była "nową Jerozolimą". Wyraz "ecclesia", który pierwotnie oznaczał kościół w sensie duchowym, stał się potem nazwą gmachu pojętego jako odwzorowanie, ziemska realizacja państwa bożego.

Symboliczny sens miało w kościele przede wszystkim sklepienie: było obrazem nieba. Budowano je: "ut simulacro coeli imaginem reddat". Opis kopuły kościoła św.Apostołów w Konstantynopolu mówił, iż "wzywa ona niebiańskiego Boga - człowieka, aby zszedł". Na sklepieniu prezbiterium malowano Pantokratora albo zesłanie Ducha Świętego. Związek sklepienia z niebem stał się tak silny, że wyraz "coelum" (niebo) zaczął oznaczać sklepienie i sufit. Światło w kościele było symbolem samego Chrystusa.

Każdy bez mała szczegół miał znaczenie symboliczne: już Konstantyn Wielki chciał mieć mauzoleum wsparte na 12 kolumnach, a tę samą liczbę dał w XII wieku swemu kościołowi opat Suger - "wedle liczby apostołów". Kwadratowe kamienie były symbolem czterech cnót. Malowano kwiaty i drzewa, aby były obrazem dobrych postępków wyrastających z korzeni cnót.

Ponieważ człowiek jest stworzony na obraz i podobieństwo boskie, więc znów dzieła sztuki, w szczególności architektury, miały być robione na jego podobieństwo. Prezbiterium kościoła miało być jak głowa, chór jak pierś, transept jak ramiona, nawa jak łono.

Nie średniowiecze wymyśliło symboliczne rozumienie sztuki: miała je już starożytność. (...) Wszakże duch czasu, chrześcijaństwo, Apokalipsa niezmiernie spotęgowały te zaczątki symbolizmu.


[Władysław Tatarkiewicz (1886-1980) filozof, estetyk, historyk sztuki, jeden z najwybitniejszych polskich historyków filozofii w XX wieku, autor wzorcowej "Historii Filozofii". Cyt. fragment pochodzi z jego "Historii estetyki", t. 2, Warszawa 1989, s. 136-137]

Przeczytano 9629 razy

16, (3) 2000 - Jesień



polski  english  deutsch  française Dodaj stronę do ulubionych! 
filipini Gazeta parafialna - 'Rodzina Parafialna'
 

Copyright 2003-2011 © Kongregacja Oratorium Św. Filipa Neri i parafia pw. NMP Matki Kościoła - Poznań-Świerczewo
statystyka Valid XHTML 1.0! Valid CSS!
Kalendarz
Czytania
Kongregacja Oratorium Św. Filipa Neri - Poznań
Kongregacja Oratorium Św. Filipa Neri - Poznań - Świerczewo
Siemens Centrale telefoniczne